wtorek, 25 maja 2010 20:05
Oceń artykuł
(1 głos)

Turystyka wodna, sport i rekreacja nad wod w Warszawie i na Mazowszu

Rekreacj, sport i turystyk wodn Warszawy nie mona rozdzieli od warunkw ich uprawiania na caym Mazowszu, za wojewdztwo to jest tylko czci caego dorzecza Wisy. Opracowane programy i projekty powinny uwzgldnia ten fakt. Na tej zasadzie najszerszy jest Program ?Wisa 2020?, obejmujcy dorzecze tej rzeki, faktycznie wic wicej ni poow Polski. Poniej znajdziemy programy dla Wisy i innych rzek, przynajmniej w czci pyncych przez Mazowsze, ktrych doliczono si blisko stu, od Bugu i Narwi po Pisi Ggolin. Jak umowne i sztuczne s podziay administracyjne wiadczy fakt, i kultowy dla wielu Warszawiakw Kazimierz Dolny znajduje si w wojewdztwie lubelskim, a wprawdzie wikszo Zalewu Wocawskiego naley do Mazowsza, lecz zapora jest ju w wojewdztwie kujawsko-pomorskim za tradycyjna ju impreza, Warszawski Tydzie eglarski organizowany jest na Zalewie Zegrzyskim.

Obok tych dwch wielkich, sztucznych zbiornikw znajdziemy na Mazowszu wiele mniejszych zbiornikw retencyjnych, wykorzystywanych jako miejsca dla rekreacji i turystyki oraz dziesitki naturalnych jezior, szczeglnie w pnocnej czci wojewdztwa, po obu stronach Wisy.

Wiele z tych rzek i akwenw odwiedzaj nie tylko osoby z okolicznych miejscowoci, ale i Warszawiacy. Liczne obiekty hotelowe, wypoczynkowe i konferencyjne odwiedzaj gocie z caego kraju i zza granicy, za woda, imprezy na wodzie i nad wod stanowi atrakcyjne uzupenienie podstawowego programu pobytu.

Jednoczenie trzeba bardzo krytycznie oceni infrastruktur nad warszawskimi i mazowieckimi wodami. W stolicy na obu brzegach Wisy rzek od mieszkacw odgradzaj trasy szybkiego ruchu. Zaniedbane s bulwary i dawne porty (Praski, eraski, Czerniakowski), przystanie jachtowe i kajakowe s zdekapitalizowane. atwiej byo likwidowa nadwilane knajpki, ni zapewni im przycza do wody i kanalizacji. Na Pojezierzu Gostyniskim prociej zakaza kpieli z powodu skaenia wody bakteriami coli, ni postawi toalety.

Tymczasem nie wystarczy budowa bd modernizacja pojedynczych przystani. Turystyka wodna wymaga dostpnoci caych szlakw, na ktrych w dodatku nie da si planowa objazdw. Z tych wzgldw w innych czciach Polski realizowane s obecnie programy sieciowe, midzy innymi dla Zalewu Szczeciskiego i Zatoki Gdaskiej, uaw, Mazur, Odry? Obejmujce budow pomostw, przystani, marin, stanic kajakowych. Wsplne dziaania promocyjne i kalendarze imprez kulturalnych, sportowych i turystycznych. Takie programy naley przygotowa dla Warszawy i Mazowsza.

Wisa, Narew, Bug czy Pilica maj opini ?dzikich? rzek. W znacznym jednak stopniu s po prostu zdziczae. W cigu minionych 25-50 lat nastpi regres w stosunku do sytuacji sprzed 75, 100, 200 lat. Przed II wojn wiatow egluga Warszawska miaa kilkadziesit parowcw i rocznie przewozia prawie p miliona pasaerw nie tylko w Warszawie, lecz i od Gdaska po Sandomierz. Dzi Warszawa ma dwa tramwaje wodne, nieregularnie kursujce. Wycigi wiolarskie na wzr Oxfordu organizowane s we Wrocawiu i Bydgoszczy ? nie w Warszawie. W Krakowie na Wile stoj barki z restauracjami i hotelowe, ttni ycie na brzegach na codzie i przy okazji rnego typu festynw. W stolicy coraz mniej osb pamita, i poniej Starwki festyny odbyway si nie tylko z okazji 1 Maja i 22 Lipca, za w XIX wieku na festyn i odpust na Bielanach wdrowao nawet kilkadziesit tysicy ludzi ? wod, pieszo, bryczkami.

Warunki hydrotechniczne Wisy

Polska szkoa hydrotechniczna preferowaa proekologiczne zagospodarowanie brzegw, z wykorzystaniem faszyny, nie za betonu. Z tego powodu wiele uregulowanych rzek wyglda na ?naturalne i dzikie?. Jednak w cigu minionych lat rodki finansowe nie wystarczay nawet na biece remonty i naprawy. Tym bardziej zarzucono projekt budowy kolejnych zapr, ktre by pozwoliy na przeksztacenie Wisy w rzek skaskadowan. A takie inwestycje byy szans na uratowanie rzeki przed naprzemiennymi powodziami i suszami (tego lata w warszawskiej Wile byo 60 cm wody). Cho niektrzy uwaaj Zbiornik Wocawski za bomb ekologiczn, zawierajc w muach skaenia z caej tablicy Mendelejewa, to od czasu jego budowy flora i fauna wzbogacia si tam, nie za zdegradowaa. Upadek przestarzaego przemysu i budowa licznych oczyszczalni ciekw poprawia stan wody w Wile i na innych rzekach, akwenach Mazowsza. Cho Warszawa dalej bardziej truje Wis ciekami i innymi mieciami, ni j chroni.

Wikszo Wisy mazowieckiej to rzeka swobodnie pynca, poza ?gorsetem? warszawskim. Dla zapewnienia minimum warunkw eglugowych niezbdne jest systematyczne, coroczne pogbianie toru wodnego, by mogy z niego korzysta jachty, statki pasaerskie i barki towarowe. Dotyczy to take wybranych odcinkw Bugu i Narwi. Nadmieni naley, i jeszcze po drugiej wojnie wiatowej pobierano piasek, midzy innymi z Bugu, nie tylko dla udronienia toru wodnego, ale i na potrzeby odbudowy i rozbudowy Warszawy. A istniejce dzi kopalnie piasku i wiru w Polsce nie s zabezpieczy potrzeb zwizanych z budow drg i innymi inwestycjami, w tym planowanymi w ramach EURO 2012.

egluga pasaerska

Dopiero wraz z odtworzeniem toru wodnego na Wile mazowieckiej sensowne jest planowanie rozwoju eglugi pasaerskiej. Dodatkowe dwa niezbdne ogniwa to:

* Budowa sieci przystani,

* Utworzenie flotylli tramwajw wodnych i statkw pasaerskich o maym zanurzeniu.

Przystanie

Program sieci przystani Ptli uaw siga po Tczew. W ramach programu rewitalizacji midzynarodowej drogi wodnej E-70 nastpne inwestycje sigaj po Bydgoszcz. Swoje programy realizuje te midzy innymi Toru, Wocawek i Pock. Celowe byoby skorzystanie z tych dowiadcze dla przeduenia turystycznego szlaku wodnego od Pocka przez Warszaw po Kazimierz Dolny i Sandomierz.

W samej Warszawie to budowa pomostw cumowniczych dla tramwajw wodnych, statkw pasaerskich i jachtw oraz rewitalizacja i unowoczenienie orodkw nalecych do klubw turystycznych i innych podmiotw. Zwrci mona uwag, i w czci ?starych? krajw UE, np. w Danii, inwestorami przystani i marin s lokalne samorzdy, wspierane rodkami pastwa i UE, przekazujce nastpnie zarzdzanie obiektami podmiotom gospodarczym lub non profit ? pod warunkiem ich dostpnoci dla kadego turysty.

Moe by to rozwizanie take dla wielu warszawskich przystani i innych inwestycji. Przykadowo, miasto Tczew miao wiksze moliwoci pozyskania rodkw na modernizacj i rozbudow Muzeum Wisy. W zwizku z tym gdaskie Muzeum Morskie oddao swj oddzia w Tczewie lokalnemu samorzdowi, za po zrealizowaniu inwestycji podpisana zostaa nowa umowa o wsppracy, w ramach ktrej Muzeum Morskie patronuje Muzeum Wisy, za dodatkowa powierzchnia uytkowana jest przez miasto jako centrum wystawiennicze. Moe na tej zasadzie mona zrealizowa np. rewitalizacj Portu Czerniakowskiego, jako mariny jachtowej, przystani eglugi pasaerskiej i skansenu Wisy warszawskiej.

Urzd Miasta Stoecznego, korzystajc midzy innymi z ostatnio przyznanych funduszy na turystyk wodn na Wile powinien stworzy sie przystani eglugi warszawskiej, opartych na dwch wysokiej klasy destynacjach turystycznych na obu kocach: Jabonnie i Wilanowie. Rejsy na tej trasie powinny by nie tylko atrakcjami same w sobie (z biletami nie tylko na cay rejs), ale rodkiem podry dla turystw chccych zwiedza Warszaw i jej okolice a nawet mieszkacw miasta (bydgoski tramwaj wodny ma bilety tasze od warszawskich autobusw i kocowe przystanki ma obok duych centrw handlowych na obu kocach miasta ? podobnie moe si okaza tramwaj wodny wygodniejszym rodkiem transportu np. z Tarchomina do centrum Warszawy).

egluga podwarszawska na podobnej zasadzie siga moe dwch rwnie cennych atrakcji: Gry Kalwarii i Czerska powyej Warszawy oraz Modlina poniej stolicy. Uzupenieniem mog by rejsy w d Wisy do Pocka i Wocawka (a z ew. przesiadkami po Gdask) oraz w gr Wisy po Kazimierz Dolny i Sandomierz. Uzupenieniem byyby rejsy z Modlina pod zapor w Dbem oraz Kanaem eraskim i Zalewem Zegrzyskim do tej samej zapory.

Jednostki pasaerskiej eglugi wilanej

Niski stan wody na Wile warszawskiej i mazowieckiej, take na Narwi i Bugu, uzna naley za fakt, ktry tylko w niewielkim stopniu zmieni ew. budowa nastpnych zapr ? o ile dojdzie do takich inwestycji. Jednoczenie istniej projekty tramwajw wodnych i statkw pasaerskich o zanurzeniu ok. 50 cm ? idealnych dla polskich szlakw wodnych. Dla porwnania ? znaczna czci obecnie eksploatowanych statkw rzecznych, zwykle bdcych wynikiem przebudowy starych jednostek o innym przeznaczeniu, ma zanurzenie nawet ptora metra.

Tu take miejskie, regionalne i wojewdzkie wadze samorzdowe powinny by inwestorami ? bd organizowa przetargi na organizacj eglugi nie co roku, lecz przynajmniej na okres 5 lat, by da minimum gwarancji na zwrot nakadw. Celowe take byoby rozszerzenie zakresu dziaania Funduszu eglugi rdldowej take na statki pasaerskie, nie za jedynie jednostki towarowe.

W Warszawie ?Stwora? naleca do Fundacji ?Ja Wisa?, w Bydgoszczy odzie Fundacji ?Kana Bydgoski? czy we Wrocawiu pierwsze wodne takswki wiadcz, i moliwe i celowe jest oferowanie eglugi pasaerskiej take mniejszymi statkami, odziami i motorwkami.

Barki gastronomiczne i mieszkalne

Niezalenie od budowy infrastruktury turystycznej na brzegach Wisy celowe jest rozwaenie adaptacji starych jednostek i budowy nowych, jako pywajcych restauracji, pubw i hoteli.

Istotne to moe by take w perspektywie EURO 2012, gdy zgromadzone na Wile, w okolicach Stadionu Narodowego, takie barku mog znaczco wzbogaci ofert dla kibicw i turystw ? za po mistrzostwach przeniesione na inne miejsca na Wile i w jej dorzeczu. Tak zwane house-boat?s, czyli barki mieszkalne, z czasem powinny sta si popularne w Polsce i na Wile, jak w krajach Europy Zachodniej, zarwno jako mieszkania na wodzie, jak i jako sprzt do uprawiania turystyki.

Jachting

Na Wile i jej mazowieckich dopywach nie jest moliwe uprawianie prawdziwego eglarstwa ? a jachty ?chodz? na silnikach. Dlatego dla wielu warszawskich eglarzy portami macierzystymi s przystanie Zalewu Zegrzyskiego, Wocawskiego czy Mazur. Jednoczenie ze wzgldu na zaniedbania na Wile midzy Warszaw a Pockim oraz na Narwi i Pisie midzy Warszaw a Mazurami tylko cz jachtw moe na zim wrci do Warszawy i/lub na Zalew Zegrzyski.

Jachtw motorowych w Warszawie spotkamy znacznie mniej ni choby we Wrocawiu czy Bydgoszczy, nie wspominajc ju o Gdasku, Szczecinie. Decyduje o tym stan rzeki i przystani nad Wis warszawsk. Motorowodniacy korzystaj wic z Zalewu Zegrzyskiego i innych akwenw. Podobnie windsurfingowcy i amatorzy innych sportw wodnych.

Jeli szereg jezior Pojezierza Gostynisko-Wocawskiego ma warunki do uprawiania eglarstwa, to z racji braku spawnego poczenia z Wis albo tylko na jednym jeziorze d mona trzyma, albo trzeba j ldem transportowa.

Na obu zalewach (Zegrzyskim i Wocawskim) w cigu sezonu odbywa si wiele regat promujcych jachting, jednak niewidocznych z warszawskich brzegw i czsto za mao promowanych przez media.

Kajakarstwo i wiolarstwo

W Warszawie i na Mazowszu funkcjonuje wiele klubw kajakowych i wiolarskich, w wielu jednak przypadkach majcych mocno zdekapitalizowan infrastruktur. Dodatkowo swoj ofert czsto adresuj tylko do swoich czonkw, nie za do ?przypadkowych? turystw. Paradoksalnie ? czsto warszawscy kajakarze lepiej znaj szlaki Mazur, ni Mazowsza. Nie do koca te mazowieckie samorzdy zdaj sobie spraw z szans ? ale i obowizkw ? zwizanych z zagospodarowaniem i promocj ich szlakw kajakowych.

Inne formy turystyki wodnej ? i nadwodnej

W XIX wieku Warszawiacy chlubili si swoimi ?statkami do Mocin?, ?karuzelami na Bielanach? czy wyprawami do Czerska. Nawet ? jeli przy tych okazjach nogi w Wile nie zmoczyli. Ale i w samej Warszawie liczne byy nad Wis plae i kpieliska. Wikszo z nich dzi nie istnieje ? i to nie tylko ze wzgldu na czysto wody w rzece. Obecnie pywalnie i kpieliska wymagaj nie tylko czystej wody, ale i bogatej infrastruktury towarzyszcej. Od przebieralni i sanitariatw zaczynajc, po ofert SPA, aqua-parku, gastronomii.

Wisa i jej dopywy to naturalna scenografia dla innych szlakw ? pieszych, rowerowych, konnych i wszelkich innych. Realizowany jest projekt szlaku rowerowego od rde Wisy po jej ujcie. Przynajmniej na Mazowszu warto byoby planowa wspln infrastruktur dla turystw rowerowych i pieszych oraz wodnych ? by powstaway wsplne schroniska i przechowalnie/wypoyczalnie sprztu. By mona byo z roweru przesi si na kajak lub stateczek.

Jeli nie jestem do koca przekonany, czy mona ryzykowa degustacj warszawskiej rybki, szczeglnie zowionej obok jakiego kolektora ciekw, z innych rzek i jezior z wikszym spokojem polec lina czy szczupaka. Nawet, jeli sam nie mam cierpliwoci do ich owienia. A jednoczenie istniej krajowe i midzynarodowe fundusze, uatwiajce zarybianie rzek i strumieni, budow staww hodowlanych. Przy okazji poprawiajcych cao gospodarki wodnej.

Wprawdzie na way przeciwpowodziowe wolabym aut nie wpuszcza, bardziej jestem yczliwy dla turystyki konnej ? a kluby jedzieckie znajdziemy ju na caym Mazowszu. Czasem zaprzyjanieni z wod s turyci pozornie najbardziej od niej oddaleni, na przykad motolotniarze i piloci samolotw superlekkich. Przepisy s bardziej tolerancyjne do lotw nad wod, ni zabudow. A ju Janusz Meissner kilkadziesit lat temu pisa, i dla pocztkujcego lotnika wygodne jest ?wzi pod pach? jak rzek lub lini kolejow, by do celu dolecie. Przy okazji wypatrujc miejsc na owienie i polowanie. Choby z aparatem fotograficznym.

Ochrona przyrody

Osoby zainteresowane turystyk wodn najbardziej zainteresowane s kompromisami midzy wymogami ochrony rodowiska a wymogami prawidowej gospodarki wodnej. Chcemy pywa czyst wod wrd prawdziwej przyrody ? jednoczenie chcemy, by szlaki wodne nadaway si do pywania, by na brzegach dostpna bya dla nas infrastruktura turystyczna. Choby ? by ciekw nie spuszcza do wody a bobrw eremi nie traktowa jako jedynych dostpnych toalet.

Dla nas nie jest patologi Niemiec, Polak, Ukrainiec czy Norweg, pyncy jachtem, kozack czajk, tratw czy odzi Wikingw ? z aparatem fotograficznym w jednej rce i kamer w drugiej. By uwieczni Most witokrzyski lub warszawskiego bobra.

Uzna naley, i przyrod chronimy dla niej i dla nas. Ani nie mona jej zabetonowa, ani drutem kolczastym od ludzi odgrodzi.

Turystyka wodna ma wiele twarzy ? od rentownego biznesu po misj spoeczn. A przy milionach jej uczestnikw w Europie, przy milionach odzi i jachtw, przy traktowaniu Polski jako ?aqua incognita? jest to szansa dla Warszawy, Mazowsza, Wisy, Polski.

Poprawiane: wtorek, 25 maja 2010 20:29
Więcej z tej kategorii: « Nowa strona o polskich szlakach wodnych Midzy Odr a Wis »

1 Komentarz