niedziela, 16 stycznia 2011 20:58
Oceń artykuł
(0 głosów)

Dookoa niardw

niardwy niby wiankiem otoczone s mniejszymi jeziorami. Na poudniowym zachodzie znajduj si Warnoty, na poudniowym wschodzie - Biaoawki, na pnocnym wschodzie - Tyrko, na pnocy - Tuchlin, na pnocnym zachodzie- uknajno.

Gdzie i jak eglowa?


I tak na Biaoawki nie mona dosta si odzi z powodu przeszkd nawigacyjnych na prowadzcej do jeziora rzeczce Wyszka. Dostpu na Tuchlin broni niziutki, ukryty w trzcinach mostek, a na uknajno - dyrektor Mazurskiego Parku Krajobrazowego - Grzegorz Wagner. Wyjania on, e na tym akwenie, stanowicym ostoj i lgowisko wielu gatunkw ptakw, zakaz uprawiania eglugi obowizywa jeszcze przed wojn.


Nie ma natomiast penej jasnoci co do tego, czy z formalnoprawnego punktu widzenia istnieje moliwo wpywania na Warnoty. Z wikszoci map i przewodnikw wynika, e jezioro to objte jest
cakowitym zakazem uprawiania eglugi. Jednak i pan Wagner, i Wydzia Rolnictwa i Ochrony rodowiska Starostwa Powiatowego w Piszu zgodnie twierdz, e obecnie dotyczy on (zakaz - oczywicie) tylko statkw (w tym rwnie i jachtw) o napdzie mechanicznym.


Tak czy owak - nie radz zapuszcza si na ten akwen wikszym jednostkom o wysokiej wolnej burcie, ktrymi trudno byoby pyn za pomoc pagajw. Mielizny i wypycenia sprawiaj bowiem, e trzeba czsto podnosi miecz, a krta, urozmaicona linia brzegowa oraz przewenia powoduj, e wiatry s tu zmienne zarwno co do siy, jak i kierunku. Zostawmy wic Warnoty w spokoju i przyjrzyjmy si bliej jezioru, co do ktrego eglownoci nie ma - z punktu widzenie jachtsmenw - adnych wtpliwoci. Chodzi o Tyrko. Na wielu mapach zaznaczono, e obowizuje tu zakaz uywania napdu mechanicznego, jednak z informacji uzyskanych w Starostwie Powiatowym w Piszu wynika, e jachty i inne statki mog tu pywa bez ogranicze.

Tyrko - lepa uliczka szlaku



Tyrko to typowe jezioro rynnowe o wysokich, nierzadko stromych brzegach. Rozciga si poudnikowo: od pooonego na poudniu akwenu Okartowa w stron lecej nad Buwenem miejscowoci Cierzpity, od ktrej pnocny kraniec zbiornika oddalony jest o ok. 1,5 km. Tyrko zasilaj wody rzeczki Orzyszy, uchodzcej na jego wschodnim brzegu, oraz rdo bijce na brzegu pnocnym. Nad samym jeziorem, z wyjtkiem Okartowa, nie ma adnych wikszych miejscowoci, cho na wschodnim brzegu zlokalizowane s stosunkowo liczne domki letniskowe stanowice m.in. wasno znanych osobistoci ze wiata sportu. Nad ten brzeg sigaj take peryferyjne zabudowania wsi Gra - typowej ulicwki, ktrej centrum oddalone jest od zbiornika o ok. 700 m. W Okartowie, Cierzpitach i Grze znajduj si sklepy spoywcze i przystanki PKS. Po zachodniej stronie jeziora nad tafl wody pochylaj si drzewa rosncego tu lasu. W jego gszczu kryj si od czasw II wojny wiatowej poniemieckie bunkry stanowice niegdy fragment umocnie bdcych zewntrznym piercieniem systemu fortyfikacji otaczajcych Wilczy Szaniec.


Pnocny kraniec Tyrka, jak ju wspomniaem, dzieli od Buwena, ktre za porednictwem jeziora Wojnowo czy si z Niegocinem, zaledwie 1500 m. Jeszcze kilkanacie lat temu, kiedy po jeziorach
eglowao si gwnie na jachtach odkrytopokadowych, nie naleao wcale do rzadkoci pokonywanie przez lekkie odzie tego niewielkiego dystansu na... wozach konnych. Okoliczni mieszkacy za niewielk opat - ku zadowoleniu dnych przygd i wrae eglarzy - transportowali jachty na akwen, z ktrego w niekonwencjonalny sposb mogli trafi znowu na szlak Wielkich Jezior.
Obecnie, kiedy omegi, beemki i sonki zastpione zostay przez venuski, morsy i sportiny, nie polecam tego rodzaju przedsiwzi. Cikich jachtw nie da si bo-wiem po amatorsku slipowa i wodowa bez ryzyka uszkodzenia, a podr na wozie po wyboistej drodze gruntowej te nie wyjdzie odzi na zdrowie. Coraz czciej mwi si jednak o celowoci, a nawet i po-trzebie wybudowania kanau czcego Tyrko z Buwenem. Rozwaane s te moliwoci stworzenia innego, np. nadziemnego (typ kolejka linowa) systemu transportu odzi. S to jednak tylko plany. Co z nich wyniknie - zobaczymy. Pki co - Tyrko pozostaje czym w rodzaju lepej uliczki: wejcie na nie jest jednoczenie wyjciem. Chocia nie do koca i nie dla kadego.


W rozmaitych przewodnikach i poradnikach, ktre pokazay si na naszym rynku wydawniczym przed laty, mona przeczyta, e na Tyrko (i z Tyrka) prowadz trzy drogi: z jeziora Orzysz z prdem rzeki Orzyszy, z Buwena - na przyczepie traktora lub wozu konnego - lub ze niardw pod mostami na cienince w pobliu Okartowa. Biorc pod uwag to, co napisaem o przeprawie midzy Tyrkem a Buwenem, jest oczywiste, e nie polecam transportu koowego. Nie zachcam te do korzystania ze szlaku Orzyszy. Wybierajc ten wariant, trzebaby przede wszystkim jako dosta si na jezioro Orzysz, lece poza systemem Wielkich Jezior, a poza tym powanie liczy si z utrudnieniami i przeszkodami nawigacyjnymi, zwaszcza w postaci bardzo niskich mostw na rzece. To jednak jedyna droga wodna z jeziora Orzysz na Mazurski Szlak eglarski. Naley przy tym pamita, e dostpna jest ona tylko dla odzi o niewielkiej wysokoci i zanurzeniu (np. klasy Omega).

Od Zatoki Okartowskiej



Tym, ktrzy chc zakosztowa eglugi po Tyrkle, radz zatem dosta si na jezioro od strony niardw, a cilej od Zatoki Okartowskiej. Wpywajc w ni, naley uwaa na rozstawione tu gsto sieci rybackie. Przed dziobem, po lewej stronie, dostrzec mona fragment przesonitej zieleni wiey kocielnej, po prawej - komin fabryczny, a na wprost - dwa mosty: kolejowy i drogowy, oba przerzucone nad cienink prowadzc ze niardw na Tyrko. Trzeba tu pooy maszt jachtu.


Po przepyniciu na silniku lub pagajach pod mostami moecie skierowa si w lewo do zatoczki, w ktrej znajduje si pomost Klubu Turystyki eglarskiej, lub rzuci kotwic, postawi maszt, a nastpnie poeglowa w prawo i na pnoc. Nie spodziewajcie si rewelacyjnych warunkw eglugowych. Wiatry s tu na og sabe i zmienne.

U ujcia Orzyszy



Po przepyniciu okoo 1,5 km natraficie na wschodnim brzegu na ujcie rzeki Orzyszy. Jest tu dobre miejsce na postj. Pync dalej, po okoo 500 metrach zobaczycie spory solidny pomost, do ktrego dochodzi droga gruntowa prowadzca do wsi Gra. Skrajne zabudowania tej miejscowoci s widoczne z wody.


Dalej, na nabrzenej skarpie sigajcej miejscami nawet do 35 m wysokoci, znajduj si liczne domki letniskowe, ktrych w wikszoci przypadkw nie da si dostrzec z poziomu lustra wody. O ich lokalizacji wiadcz jednak niewielkie na og pomosty wybudowane przez wacicieli dacz. Stosunek tych osb do prbujcych cumowa tu eglarzy bywa rny, radz zatem nie korzysta z pomostw (mimo e z punktu widzenia prawa jest to dopuszczalne), zwaszcza e innych miejsc postojowych jest na wschodnim brzegu pod dostatkiem.
S to niewielkie polanki schodzce agodnie ku wodzie. Niestety, jest do nich take dostp od strony ldu. Nic wic dziwnego, e czsto okupuj je turyci zmotoryzowani, ktrzy nie zawsze przestrzegaj zasad ochrony przyrody, zamiecajc las, a nawet myjc swe auta w jeziorze.

Przy zachodnim brzegu



Znacznie lepiej przedstawia si pod tym wzgldem sytuacja na zachodnim brzegu Tyrka. Tu rwnie znale mona wiele miejsc postojowych, jednak z uwagi na gsty las i bezdroa, dostp do nich od strony ldu jest bardzo utrudniony. Ldowanie w tych miejscach bywa jednak niekiedy manewrem nieco skomplikowanym, a to ze wzgldu na liczne kody i gazie powalonych drzew tkwice w wodzie. Uwaajcie na nie, bo dochodzc do brzegu, mona nie tylko porysowa burty, ale te napyta sobie biedy ze le rzucon kotwic, ktrej pniej nie sposb bdzie wycign.


Jeli zdecydujecie si na postj przy brzegu zachodnim, sprbujcie przedrze si przez nabrzene chaszcze w gb ldu, aby odnale i obejrze prehistoryczne grodzisko lece wrd k naprzeciwko pierwszych zabudowa wsi Gra. Warto take sprbowa wyldowa w bezporednim ssiedztwie tego reliktu przeszoci, bowiem ki stykaj si tutaj na dugoci okoo 230 metrw z jeziorem. Na zachodnim brzegu natomiast znajduj si poniemieckie bunkry, ktre rwnie warto zwiedzi.


Midzy mostami u wejcia na Tyrko czsto moemy spotka wdkarzy. Przejcie jest ciasne, wic postarajmy si nie zerwa im yek

Z solidnego pomostu zejdziemy prosto na drog prowadzc do wsi Gra

Wbity w brzeg pal i zatopiony pomost to charakterystyczne szczegy widoczne na brzegu pnocnego kraca jeziora

Ocembrowane rdeko przy drodze z Cierzpit i Gry jest miejscem, gdzie moemy nabra krystalicznej wody i uzupeni ni nasze pokadowe zapasy

Podstawowe dane jeziora Tyrko



Pooenie geograficzne 5350,0`N - 2751,7`E
Powierzchnia jeziora 236,5 ha
Gboko maksymalna 29,2 m
Gboko rednia 9,7 m
Dugo maksymalna 5,2 km
Szeroko maksymalna 0,5 km
Dugo lini brzegowej 14,7 km
Wspczynnik rozwinicia lini brzegowej 2,6
Klasa czystoci wody II

Ze wsi Gra - wracamy



eglujc dalej na pnoc, po przebyciu okoo 3 kilometrw od wsi Gra, dopyniecie do koca jeziora. Zatopiony pomost i tgi pal cumowniczy wbity w brzeg to charakterystyczne dla tego miejsca obiekty.


Dochodzi tu droga z Cierzpit i z Gry, a na brzegu bije otoczone nisk cembrowin rdeko, ktrego wody zasilaj jezioro. Nieco dalej na zachd, nad przyjaznym dla eglarzy brzegiem, znajduje si polanka z miejscem na ognisko. Na wschd od rdeka zlokalizowano pole biwakowe.
Po nabraniu wspaniaej rdlanej wody moecie wraca - jak na lep uliczk przystao - t sam drog na niardwy.

Poprawiane: niedziela, 16 stycznia 2011 21:04

Zobacz także

Więcej z tej kategorii: « Ptla uaw (uawska) - mapa Kana Elblski pochylnie »

1 Komentarz