niedziela, 09 stycznia 2011 23:37
Oceń artykuł
(0 głosów)

Wielka Pętla Wielkopolski - parametry

Wielka Pętla Wielkopolska - opis szlaku wodnego i parametry eksploatacyjne poszczególnych odcinków (Kanał Bydgoski, Kanał Górnonotecki, Kanał Ślesiński, Rzeka Warta, Noteć Dolna, Noteć Górna, Jezioro Gopło). Z zasobów RZGW Poznań.

 

Kanał Bydgoski


Jest śródlądowym szlakiem wodnym, stanowiącym część drogi wodnej Wisła - Odra. Jego długość wynosi 24,5 km /od km 14,4 do 38,9/.
Trasa Kanału Bydgoskiego wiedzie przez wschodnią część szerokiej pradoliny toruńsko-eberswaldzkiej, Kotlinę Toruńską. Krajobraz, jaki tu widzimy, to płaska dolina z terasowymi wydmami na brzegu lewym. Jest to kanał sztuczny łączący dwa systemy wodne: rz. Brdy /dorzecze Wisły/ i Noteci /dorzecze Odry/ zaliczony do II klasy drogi wodnej. To unikalny w skali europejskiej przykład XVIII-wiecznej myśli technicznej oraz rozwoju techniki na przestrzeni XIX i pierwszej ćwierci XX wieku. Jest najstarszym kanałem w Polsce - zbudowany został w latach 1772-1774, a śluzy wykonane były z drewna. Obecna trasa kanału i konstrukcja śluz pochodzą z lat 1912-1914.
W roku 2005 wpisany został do rejestru zabytków. Odcinki nasypowe kanału wykonano w postaci obustronnych grobli gliniastych z ubezpieczeniem skarp opaską faszynową. Brzegi kanału przebiegające w wykopie ubezpieczone są płytą potulicką, ścianką palisadową drewnianą i narzutem kamiennym.

Posiada sześć śluz żeglugowych jednokomorowych betonowych o wymiarach komór 57,4 x 9,60 m. Wysokości spadów na śluzach wahają się od 1,81 /śluza Józefinki/ do 7,58 m /śluzy w Okolu i Czyżkówku-posiadają one zbiorniki oszczędnościowe/.

Kanał Górnonotecki


Liczy 25,0 km długości / od km 121,6 do 146,6/ i jest ostatnim odcinkiem drogi wodnej Warta - K. Bydgoski. Jest to kanał sztuczny łączący Noteć górną z Kanałem Bydgoskim zaliczony do klasy Ia drogi wodnej. Posiada sześć śluz żeglugowych jednokomorowych o wymiarach komór 42,0 x 5,00 m wykonanych z betonu, cegły klinkierowej i ciosów kamiennych. Za pomocą nich statki pokonują spad wynoszący 13,68 m /w kierunku K. Bydgoskiego/.
Przy każdej śluzie jest zbudowany jaz służący do odprowadzania nadmiaru wód rz. Noteci krzyżującej się z kanałem lub z własnych lokalnych zlewni. Kanał Górnonotecki jest jednocześnie źródłem, zaopatrującym w wodę Kanał Bydgoski.


Kanał Górnonotecki znajduje się w Kotlinie Toruńskiej. Końcowy odcinek kanału /od km 137,5 do 146,6/ poprowadzony został krzywiznami wśród niewielkich, lesistych wzniesień. Wysokie, piaszczyste brzegi z bogatym zadrzewieniem tworzą bardzo ładny krajobraz, niezwykle atrakcyjny turystycznie.


Szerokość szlaku żeglownego wynosi od 15 do 20 m i jest on oznakowany znakami żeglugowymi brzegowymi. Głębokość wody w kanale waha się od 0,80 do 1,20 m w zależności od poziomu piętrzenia.
Okres nawigacji: od kwietnia do listopada. Przy WWŻ najmniejsze prześwity występują pod mostami: drogowym przy śluzie nr 6 w Dębinku w km 130,78 - 4,0 m, drogowym w Łochowie w km 144,36 - 4,0 m, drogowym przy śluzie w Łochowie w km 144,98 - 3,6 m. Prześwity pozostałych mostów wynoszą ponad 4,0 m.

Kanał Ślesiński


Liczy 32 km /od km 0,00 do 32,00/ i łączy rz. Wartę z Jeziorem Gopło. Jest pierwszym odcinkiem drogi wodnej Warta - K. Bydgoski. Powstał w wyniku połączenia przekopami /odcinki sztuczne kanału/ łańcucha jezior Konińsko-Ślesińskich /odcinki naturalne kanału/, zaliczony do II klasy.
Trasa kanału położona jest w dolinie rynny, jaką pozostawił tu lodowiec, w charakterystycznym krajobrazie pagórków, wzniesień morenowych i sandr pojeziernych. Posiada cztery śluzy żeglugowe jednokomorowe o konstrukcji betonowej.


Dwie pierwsze śluzy /pomiędzy Wartą a jeziorami ślesińskimi/ o wymiarach komór 58,0 x 9,60 pokonują spad wynoszący 1,70 m, zaś dwie ostatnie /pomiędzy jeziorami ślesińskimi a Jeziorem Gopło/ o wymiarach komór 59,0 x 9,60 pokonują spad 7,06 m.


Niewątpliwą atrakcją kanału są jeziora, przez które przepływamy: Pątnowskie, Wąsowskie, Mikorzyńskie, Ślesińskie i Czarne. Długość ich wynosi 16,29 km i stanowią one zarazem jego stanowisko szczytowe. Kanał posiada także dwie przepompownie / w Morzysławiu i Pątnowie/ i jaz ulgowy /w Gawronach/. Szerokość szlaku żeglownego wynosi od 22 do 25 m i jest on oznakowany znakami żeglugowymi pływającymi i brzegowymi. Głębokość wody w kanale waha się od 1,30 do 2,20 m.


Okres nawigacji: koniec kwietnia-listopad. Przy WWŻ prześwity wszystkich mostów wynoszą ponad 4,0 m.

Rzeka Warta


Warta jest najdłuższą rzeką żeglowną w naszym RZGW. Organizacyjnie przynależy do Zarządu Zlewni w Poznaniu. Jest rzeką nizinną, swobodnie płynącą, uregulowaną ostrogami i tamami równoległymi. Szlak żeglowny oznakowany jest znakami żeglugowymi głównie brzegowymi.


Okres nawigacji: w zasadzie od kwietnia do listopada, ale w ostatnich latach warunki do pływania występują nawet w styczniu, lutym i grudniu.
Zgodnie z klasyfikacją śródlądowych dróg wodnych jest drogą wodną o znaczeniu regionalnym /tak samo jak wszystkie drogi wodne naszego RZGW/ i dzieli się na trzy odcinki:
Od Konina do Lubonia pod Poznaniem tj. od km 406,6 do 252,0 o dł. 154,6 km i jest zaliczona do kl. Ia /najniższej/.
Od Lubonia do Santoku tj. od km 252,0 do 68,2 o dł. 183,8 km i jest zaliczona do kl. Ib.
Od Santoku do Kostrzyna n. Odrą tj. od km 68,2 do 0,00 o dł. 68,2 km i jest zaliczona do kl. II.
Szerokość szlaku żeglownego tego pierwszego odcinka, czyli do Lubonia wynosi ok. 30 m. Głębokość tranzytowa wynosi 60 cm przy ŚNW i 130 cm przy ŚW. Przy WWŻ najmniejszy prześwit występuje pod mostem kolej. w Solcu w km 318,0 i wynosi tylko 2,70 m.


Prześwity pozostałych mostów przekraczają 4,0 m. Statki pojedyncze, które mogą pływać po tym szlaku Warty nie powinny przekraczać 57,0 m długości i 9,20 m szerokości /przy odpowiednich warunkach hydrologicznych/.
Szerokość szlaku żeglownego drugiego odcinka - do Santoku, wynosi od 36 do 40 m, głębokość tranzytowa-90 cm przy ŚNW i 160 cm przy ŚW. Przy WWŻ najmniejszy prześwit występuje pod mostem drogowym w Sierakowie w km 145,0 i wynosi 4,0 m, a pod pozostałymi mostami przekracza 4,0 m.
Statki pojedyncze, które mogą pływać po tym szlaku Warty nie powinny przekraczać 57,0 m długości i 9,20 m szerokości /przy odpowiednich warunkach hydrologicznych/. Od Konina do Santoku Warta płynie szeroką pradoliną warszawsko - berlińską w przeważającym krajobrazie nizinnym wśród lasów, pól uprawnych i wzgórz morenowych.
Morenowe obramowania doliny występują szczególnie pod Koninem, Śremem i Międzychodem a swoim "górzystym" krajobrazem zaskakują i zachwycają jednocześnie zdumionych wodniaków.
W celu zachowania wartości przyrodniczych, historycznych i kulturowych oraz walorów krajobrazowych, w dolinie rzeki a także na jej obrzeżach powstał jeden Park Narodowy i szereg Parków Krajobrazowych.
Tym Parkiem Narodowym, który zajmuje faliste i pagórkowate tereny Pojezierza Poznańskiego na lewym brzegu Warty pomiędzy km 263 a 252 / m. Niwka - m. Luboń k. Poznania/ jest Wielkopolski Park Narodowy.
Rzeka nie przepływa przez teren Parku, którego większą część pokrywają lasy i jeziora, tym niemniej warto tu się zatrzymać / rocznie odwiedza go ponad 1 mil. turystów/ i zobaczyć choćby piękne J. Góreckie ozdobione dwoma wyspami oraz znajdującą się przy jeziorze zbudowaną w czasie II wojny światowej w stylu pałacu, siedzibę Artura Greisera gdzie mieści się obecnie Dyrekcja Parku i Ośrodek Muzealno-Dydaktyczny /w m. Jeziory/, czy też zachowane do dziś XIX - sto wieczne dwory w Szreniawie i Trzebawiu.


Parki Krajobrazowe związane z doliną Warty reprezentują:
- Nadwarciański Park Krajobrazowy leżący w Dolinie Konińskiej, przez który rzeka przepływa od km 385,15 do 348.00 /m. Sługocinek-uj. rz. Prosny w m. Tarnowa/. W granicach Parku znalazł się najcenniejszy przyrodniczo odcinek Pradoliny Warty z urozmaiconą rzeżbą, starorzeczami i wydmami. Jest ostoją ptaków o europejskiej randze ornitologicznej. Gniazduje tu około 150 gatunków ptaków /67 % gatunków lęgnących się w Polsce/.
- Żerkowsko - Czeszewski Park Krajobrazowy , którego część środkowa leży w Kotlinie Śremskiej, przez którą rzeka przepływa od km 342,55 do 329,5 /Nowa Wieś Podgórna-Dębno/. Na terasie zalewowej pradoliny Warta utworzyła wiele starorzeczy, na których zimują ptaki wodne. W obszarze Parku znajduje się też unikalna, bardzo urozmaicona rzeźba terenu, występuje bogactwo roślin i zwierząt.
- Rogaliński Park Krajobrazowy leżący w dolinie Warty, przez którą rzeka przepływa od km 290,7 do 259,0 /m. Psarskie-m. Puszczykowo k. Poznania/. Powstał dla ochrony jednego z największych w Europie skupisk wielowiekowych dębów szypułkowych oraz bogatej rzeźby terenu ze starorzeczami. Park słynie z wielu budowli zabytkowych oraz malowniczych założeń parkowo-pałacowych. Najbardziej znany jest rokokowo-klasycystyczny pałac w Rogalinie z otaczającym go zabytkowym parkiem francuskim i angielskim, ze starymi dębami - Lechem, Czechem i Rusem /w pałacu mieści się Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu/.
- Sierakowski Park Krajobrazowy obejmujący pagórkowate tereny w północnej części Pojezierza Wielkopolskiego, przez który rzeka przepływa od km 154,0 do 136,5 /m. Smugi-m. Chorzępowo/. Krajobraz Parku charakteryzuje się dużą ilością wzgórz morenowych, jezior, strumieni i gęstych lasów. Warta przecina go i dzieli na dwa bardzo zróżnicowane obszary. Na prawym brzegu mamy wydmowy teren Puszczy Noteckiej prawie w całości porośnięty jednolitymi borami sosnowymi. Na lewym brzegu występują lasy bukowe i mieszane oraz największe i najgłębsze jeziora w Parku. W obszarze Parku znajdują się także liczne zespoły dworsko-parkowe, z których najbardziej znany mieści się w Sierakowie.


Na skraju doliny Warty, na prawym jej brzegu pomiędzy km 234,0 a 225,0 /pod poznańskimi miejsc. Czerwonakiem a Bolechowem/ położony jest Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka . Obejmuje on tereny Puszczy Zielonki stanowiące jeden z największych naturalnych kompleksów leśnych wielkopolski o urozmaiconej, polodowcowej rzeźbie powierzchni, z najwyższym wzniesieniem Dziewiczą Górą /143 m n.p.m. /.
Trzeci dolny odcinek Warty od Santoku do Kostrzyna n. Odrą wchodzi w skład drogi wodnej Wisła - Odra. Rzeka płynie tu w kierunku zachodnim w pradolinie toruńsko - kostrzyńskiej. Od Santoku do km 52,0 płynie Warta wzdłuż wysokich 30-70 m skarp moreny czołowej.


Ujściowy odcinek rzeki to szeroka Dolina Słońska z rezerwatem ptactwa wodnego "Słońsk" i Parkiem Narodowym "Ujście Warty" /od km 7,6 do 22,3/. Do atrakcji turystycznych szlaku dolnej Warty można zaliczyć: ww. rezerwat ptactwa wodnego i Park Narodowy, miasto Kostrzyn n. Odrą z ładną przystanią turystyczną w km 2,3; ZOO Safari w Świerkocinie w km 28,5; miasto Gorzów Wlkp. z nabrzeżem w km 56,5.
Szerokość szlaku żeglownego tego odcinka Warty wynosi 65,0 m. Głębokość tranzytowa przy SNW wynosi 100 cm, a przy SW 180 cm. Przy WWŻ najmniejszy prześwit występuje pod mostem drogowym w km 2,45 w Kostrzynie n. Odrą i wynosi 3,90 m. Prześwity pozostałych mostów wynoszą 4,0 m i więcej. Pojedyncze statki, które mogą pływać po tym odcinku drogi wodnej nie powinny przekraczać 82,0 m długości i 9,5 m szerokości.

Noteć Dolna


Drugą pod względem długości jest rzeka Noteć dolna /187,2 km/, która jest też najdłuższym fragmentem drogi wodnej Wisła-Odra zaliczonej do sieci europejskich śródlądowych dróg wodnych i oznaczonej numerem E 70. Jest rzeką nizinną, a z uwagi na swój charakter i warunki żeglugowe dzieli się na część skanalizowaną i swobodnie płynącą:
odcinek skanalizowany od Kanału Bydgoskiego do Krzyża liczy 137,3 km /od km 38.9 do 176,2/ i zaliczony został do klasy Ib. Koryto rzeki obudowane jest budowlami regulacyjnymi /ostrogi, tamy równoległe, narzut kamienny/. Posiada czternaście stopni wodnych /jaz piętrzący wodę i śluza żeglugowa/. Wszystkie śluzy są jednokomorowe o wymiarach komór 57,40 x 9,60 m i konstrukcji betonowej / za wyjątkiem śluzy w Krostkowie, która ma konstrukcję ziemną/.


Wysokości spadów na śluzach wahają się od 0,43 m /śluza w Krostkowie/ do 2,80 m /śluza w Gromadnie/. Za pomocą tych śluz statki płynąc niejako kanałem pokonują spad wynoszący 26,93 m. Szerokość szlaku żeglownego Noteci skanalizowanej wynosi od 25 do 30 m i oznakowany jest on znakami żeglugowymi brzegowymi.
Głębokości tranzytowe wahają się od 1,20 do 1,60 m w zależności od poziomu piętrzenia.


Okres nawigacji: zależny jest od warunków hydrometeorologicznych /jazy składane są na zimę i stawiane na wiosnę/ i rozpoczyna się w kwietniu a kończy na początku grudnia.
Przy WWŻ najmniejszy prześwit występuje pod mostem kolejowym w Drawskim Młynie /km 170,38/ i wynosi 3,4 m. Prześwity pozostałych mostów przekraczają 4,0 m.
odcinek swobodnie płynący - nieskanalizowany od Krzyża do Santoku liczy 49,9 km /od km 176,2 do 226,1/ i zaliczony został do II klasy. Koryto rzeki zabudowane zostało systemem tam poprzecznych /ostróg/ i podłużnych /równoległych/.
Szlak żeglowny Noteci wolnopłynącej jest szerszy od odcinka skanalizowanego i szerokość ta wynosi od 30 do 35 m. Również oznakowany jest znakami żeglugowymi brzegowymi.
Głębokość tranzytowa wynosi 1,20 m przy ŚNW i 2,00 m przy ŚW.


Okres nawigacji: trwa od marca do grudnia. Przy WWŻ najmniejsze prześwity występują pod mostami drogowymi w Trzebiczu /km 197,6/ i Gościmcu /km 207,23/. Prześwity pozostałych mostów przekraczają 4,0 m.
Statki pojedyncze, które mogą pływać po obydwu odc. Noteci dolnej nie powinny przekraczać 57,0 m długości i 9,20 m szerokości.
Noteć dolna płynie środkiem szerokiej pradoliny toruńsko-eberswaldzkiej wyrzeźbionej przez wody topniejącego lodowca.
Brzegi rzeki porastają pola uprawne, malownicze łąki i torfowiska /często podmokłe/, zaś krawędzie doliny otoczone są pasmami moreny czołowej, tworzącej krajobraz górzysty, stanowiący ciekawą odmianę na równinnym terenie.
Takie piękne krajobrazy znajdujemy m.in. na prawym brzegu rzeki, na odc. od ujścia rz. Drawy /km177,2/ do m. Klesno /km 192,0/ i od km 223,0 do m. Santok / w km 226,1/ oraz na lewym brzegu w Czarnkowie i okolicy. Czuje się tu również klimat Puszczy Noteckiej.


Rzeka nie przepływa bezpośrednio przez tereny Puszczy, ale w wielu miejscach bardzo się do nich przybliża płynąc prawie ich skrajem. Tak jest w okolicach Czarnkowa, Wielenia, Drawska, Drezdenka. Dlatego warto się tu zatrzymać by zapuścić się w lasy Puszczy, słynącej z bogactwa runa leśnego, obfitości zwierzyny łownej, ukrytych w gęstwinie oczek wodnych i zobaczyć sporo osobliwości przyrodniczych m.in. okazy starych i pięknych drzew lipy, dębów i buków, a także pooddychać nieskażonym powietrzem Puszczy.


Na szczególną uwagę turysty zasługuje Santok, położony w Kotlinie Gorzowskiej u zbiegu Warty i Noteci. Z jednej strony /prawy brzeg/ otoczony wyniosłą moreną czołową, a z drugiej /lewy brzeg/ spoglądający na rozległe tereny doliny Warty i Noteci. No i ta przystań przy prawym brzegu Noteci nadająca Santokowi dodatkowej atrakcyjności i doskonale promująca turystykę wodną.

Noteć Górna


Rzeka Noteć górna ma długość 62,1 km / od km 59,5 do 121,6/, jest rzeką skanalizowaną, przepływającą przez pięć jezior w kolejności od J. Gopło: Szarlej, Mielno, Wojdal, Sadłogoszcz, Pturek /druga nazwa Wolickie/, zaliczona do klasy Ia drogi wodnej. Wchodzi w skład drogi wodnej Warta - K. Bydgoski. Koryto rzeki ubezpieczone jest budowlami faszynowymi, przeważnie opaskami z kiszek i walców, wzmocnionymi palisadą. Posiada dwie śluzy żeglugowe jednokomorowe o wymiarach komór 42,0 x 4,93 m wykonane z betonu i cegły klinkierowej. Za pomocą nich statki pokonują spad wynoszący 4,65 m /w kierunku K. Górnonoteckiego/. Szerokość szlaku żeglownego wynosi od 15 do 20 m i jest on oznakowany znakami żeglugowymi brzegowymi.
Głębokości na szlaku wahają się od 0,80 do 1,20 m w zależności od poziomu piętrzenia.


Okres nawigacji: od kwietnia do listopada. Przy WWŻ najmniejsze prześwity występują pod mostami:
- kolejowym w km 64,6 - 3,5 m
- kolejowym w Mątwach w km 67,38 - 2,8 m
- kolejowym w Kościelcu w km 74,76 - 3,2 m
- drogowym w Pakości w km 80,94 - 2,9 m
- drogowym w Barcinie w km 99,14 - 3,8 m
- drogowym w Łabiszynie w km 116,08 - 3,3 m
- drogowym w Łabiszynie w km 116,72 - 3,505 m
- Pozostałe mosty przekraczają 4,0 m.


Ze względu na mniejsze gabaryty śluz, dopuszczalne wymiary statków, jakie mogą poruszać się po tej drodze wodnej wynoszą: długość - 42,0 m a szerokość - 4,88 m.
Noteć górna płynie szeroką i bardzo płaską doliną. Spadek rzeki jest niewielki /na niektórych odcinkach wynosi 0,08 do 0,1 ‰/. Na skraju doliny występuje krajobraz równin i wzniesień morenowych, pagórkowaty pojezierny oraz terasów z wydmami. Szlak urozmaicają wyżej wymienione jeziora, z których największe to Mielno i Pturek. Wzdłuż ich brzegów jest kilka przystani sportowych i miejsc do zacumowania. Warto również zatrzymać się i zwiedzić następujące miejscowości:
- Pakość w km 80,94
- Barcin w km 99,40
- Lubostroń /zabytkowy pałac/ w km 107,70
- Łabiszyn w km 116,08

Jezioro Gopło


Jezioro Gopło o długości 27,5 km /od km 32,0 do 59,5/ jest jeziorem rynnowym podpiętrzonym /jazem w Pakości/, zaliczonym do III klasy drogi wodnej. Również wchodzi w skład drogi wodnej Warta K. Bydgoski. Szlak żeglowny oznakowany jest znakami pływającymi- pławami, także znakami żeglugowymi brzegowymi. Szerokość szlaku wynosi 50,0 m. Głębokości na szlaku wahają się od 1,80 do 2,40 m w zależności od poziomu piętrzenia.

Okres nawigacji: od kwietnia do listopada. Wymiary statków, jakie mogą pływać po jeziorze są takie same jak dla Kanału Ślesińskiego.
Gopło jest jednym z największych jezior w Polsce. Ma 2155 ha powierzchni, 500 do 2500 m szerokości i 16,6 m głębokości. Linia brzegowa liczy ponad 90 km długości i jest bardzo urozmaicona. Brzegi jeziora są płaskie, miejscami podmokłe, wyższe tylko w południowej części, z nieregularnym zadrzewieniem. Jezioro Gopło objęte jest parkiem krajobrazowym o nazwie: Nadgoplański Park Tysiąclecia. Utworzony on został w celu ochrony środowiska przyrodniczego, krajobrazu oraz walorów historycznych regionu związanego z początkami państwa polskiego.
Wzdłuż brzegów jeziora znajdują się liczne przystanie sportowe, ośrodki wypoczynkowe, kąpieliska.


Atrakcją turystyczną tego regionu jest Kruszwica położona w północnej części jeziora z obowiązkowo odwiedzaną Mysią Wieżą.
Kanał Bydgoski jest dwustopniowy, jego szczytowe stanowisko zasilane wodami Kanału Górnonoteckiego zawiera się pomiędzy śluzami Osowa Góra i Józefinki. Szerokość szlaku żeglownego wynosi 28,0 m i oznakowany on jest znakami żeglugowymi brzegowymi. Głębokość wody w kanale wynosi od 1,60 do 2,00 m w zależności od poziomu piętrzenia.
Okres nawigacji: od kwietnia do listopada. Przy WWŻ najmniejsze prześwity występują pod mostami drogowymi na dolnych głowach śluz: Prądy-3,85 m i Osowa Góra-3,78 m. Prześwity pozostałych mostów wynoszą ponad 4,00 m.

Poprawiane: poniedziałek, 10 stycznia 2011 00:39
Piotr

Piotr

Instruktor żeglarstwa, uczestnik niezliczonych rejsów morskich i śródlądowych, z zawodu inżynier

Strona www: kanaly.info

Najnowsze artykuły autora Piotr

Zobacz także

Więcej z tej kategorii: « Locja Ostróda - Kostrzyn - opis szlaku Pętla Żuław (Żuławska) - mapa »

1 Komentarz