czwartek, 12 stycznia 2012 12:35
Oceń artykuł
(1 głos)

Kana Mazurski

Idea powstania Kanau Mazurskiego pojawia si rwnolegle z realizacj budowy kanaw pomidzy poszczeglnymi jeziorami mazurskimi tj. w XVIII wieku. Twrc tego projektu by Johann Friedrich von Domhardt /1712-1781/, ktry ca sw dziaalno skierowa na urzeczywistnienie projektu poczenia jezior mazurskich.

W 1764 roku zaczto realizowa inwestycj, okrelono trasy kanaw i przystpiono do budowy. Kilkanacie lat pniej powstaa nowa droga eglowna, czca jeziora mazurskie. Wraz z budow kanaw czcych poszczeglne jeziora pojawiy si pierwsze plany poczenia nowo powstaej drogi wodnej z Batykiem. Rozwaano budow kanau wiodcego od jeziora niardwy do rzeki Guber i dalej yn do Pregoy i Batyku, nastpnie kana z jeziora Mamry przez Wgielsztyn do yny, czciowe wykorzystanie rzeki Omet, jak rwnie budow drogi wodnej z wykorzystaniem rzeki Wgorapy. W tym ostatnim przypadku szybko si okazao, e transport Wgorap jest nieopacalny. Powrcono wwczas do koncepcji budowy kanau czcego jezioro Mamry z yn. W latach 1849-1862 opracowano tras kanau oraz sporzdzono pierwszy projekt drogi wodnej (kana dugoci ~50 km., spad ~111 m., 6 stopni wodnych).

Uchwa o budowie kanau podjto dopiero w 1908 roku, dokumentacj techniczn (kana o zmiennym profilu ? 10 stopni wodnych, dugo kanau 50,4 km., rnica poziomw ~111,5m) wykonano do 1911 i w tym roku rozpoczto realizacj inwestycji. W przetargu na budow kanau wyoniono firmy budowlane ?Philipp Holzmann AG? i ?Dykerhoof & Widdman?, ktre zatrudniy do budowy setki ludzi i mnstwo sprztu.
Gwnym celem budowy Kanau Mazurskiego byo odprowadzenie w kierunku pnocnym wd z Wielkich Jezior Mazurskich do rzeki Pregoy, w celu uzyskania drogi wodnej do Batyku oraz wykorzystanie energii wodnej do poruszania siowni wodnej /pniej z tego zrezygnowano/ i osuszenia ok. 17-19 tys. hektarw k. Prace przy budowie kanau zostay przerwane wybuchem I wojny wiatowej. Do tego czasu na znacznej czci przekopano kana oraz wybudowano 2 luzy. W 1919 roku budow kanau wznowiono, lecz ze wzgldu na trudnoci finansowe, zwizane z gbokim kryzysem w Niemczech po kilku latach je przerwano. Po kilkunastoletniej przerwie wznowiono je dopiero w 1934 roku. Wok kanau zaczy wyrasta baraki dla pracownikw, po raz pierwszy uyto koparek. Pomimo szerokiego frontu robt i wielu uczestnikw budowy, budowa kanau objta bya zasad tajnoci.
W 1939 roku po wybuch II wojny wiatowej kolejny raz pokrzyowa dalsz kontynuacj budowy. Kana nie zosta ukoczony, mimo, e prace trway jeszcze 3 lata, tj. do koca 1942 roku. Tak wic rok 1942 naley przyj jako ostateczne zakoczenie prac na Kanale Mazurskim, przy oglnym zaawansowaniu ok. 90%. Wraz w nadejciem Armii Czerwonej na przeomie 1944/45 roku, wysadzono prawie wszystkie mosty na Kanale Mazurskim.
W grudniu 1945 kana zosta przecity granic miedzy dwa pastwa: ZSRR i Polsk. Po stronie polskiej dugo jego wyniosa 20,5 km, pozostaa cz czyli 29,9 km w granicach obecnej Rosji w Obwodzie Kaliningradzkim.

Na trasie kanau zbudowano 10 elbetowych luz o dugoci ~ 45 m i szerokoci ~ 7,7 m. S to luzy komorowe, konstrukcji elbetowej, niektre ze zbiornikami oszczdnociowymi. Komory wyposaono w drabinki, pachoy cumownicze stae i pywajce. Na dolnej gowie dziewiciu luz projektowany by elbetowy most drogowy. Kana podzielony zosta na 10 stopni luzowych, w kolejnoci od jeziora Mamry: luza Leniewo Dolne, Leniewo Grne, Piaski, Bajory, Dugopole, Ozierki, Marinwka, Kostromino, Druba II i Druba I.

fot. luza Leniewo I fot. luza Piaski

fot. luza Druba I fot. luza Ozierki

Trasa Kanau Mazurskiego.
Trasa Kanau Mazurskiego prowadzi z jeziora Mamry w miejscowoci Przysta poprzez jez. Rydzwka do rzeki yny w miejscowoci Druba /niem. Allenburg/ i wynosi 50,4 km. Caa droga wodna liczy 170 km, z czego poza kanaem 22 km przypada na yn, 65 km ? na Prego i 33 km na Zalew Wilany. Poniewa Kana Mazurski nie zosta ukoczony w zwizku z tym nie moe by uytkowany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem tj. jako droga wodna eglowna. Wybierajc si na Kana Mazurski warto obejrze wszystkie obiekty na jego trasie, przyjrze si rozwizaniom jakie zastosowano na tych obiektach. Kana Mazurski pooony w obszarach przygranicznych zachwyca cisz, spokojem i piknem otaczajcej go przyrody - nie zmconej przez wszechobecn cywilizacj. Szczeglnie po stronie rosyjskiej gdzie przebiega na terenie cakowicie wyludnionym (wyjtek stanowi Druba i Ozierki). Poruszajc si rosyjskim odcinkiem Kanau Mazurskiego naley pamita o strefie przygranicznej (poniej Ozierek do granicy Pastwa), w ktrej naley porusza si z odpowiedni przepustk wydawan przez rosyjskie instytucje. Pokonujc pieszo rosyjsk cz kanau mona na niektrych odcinkach spotka mije zygzakowate. Po stronie rosyjskiej zachowao si sporo ladw II wojny wiatowej: m.in. zasieki z drutu kolczastego wzdu brzegw kanau, fragmenty okopw, tudzie pod mostem eleznodoronyj ? Czerniachowsk zapory przeciwczogowe. Kana Mazurski to krlestwo bobrw, mnstwo bobrowych tam moemy zobaczy po tamtej stronie granicy, szczeglnie w rejonie Ozierek i Kostromino.

fot. Kana poniej luzy Piaski fot. Kana poniej luzy Ozierki

Wicej na temat Kanau Mazurskiego znajd Pastwo na stronie: www.kanal-mazurski.eu

Poprawiane: czwartek, 12 stycznia 2012 12:50

Zobacz także

Więcej z tej kategorii: « Kana Eider (Eiderkanal) - czyli droga z Morza Pnocnego na Batyk

1 Komentarz